Cerrahlar Acilde Çalışır mı?
Bir cerrah, bıçak elinde hastaların içini didikleyip, organlarıyla haşır neşir olurken, hastane acilinde bir koltukta çay içiyor olabilir mi? Soruyu sorarken, aklıma bir dostumun bu tarz bir sohbete nasıl başladığını hatırlıyorum: “Ya, Cerrahlar acilde çalışır mı? Gerçekten çalışıyorlar mı?”
Hadi, biraz kafamızda canlandıralım bu durumu. Bir cerrahın acilde çalışması mümkün mü? Düşünsene, acil servis. Her tür vaka, her tür insan ve tabii ki en büyük sürpriz: O an neyin, hangi vücudu kurtaracağını asla bilemeyeceğin bir mesai. Peki, bir cerrahın her gün karnesini alıp, “Bugün ben acildeyim, galiba birisi kafasını kesip acile düşer” diye düşündüğünü hayal edebiliyor musun? Ben ediyorum!
Cerrahlar Acilde Neler Yapar?
Öncelikle şunu kabul edelim: Cerrahlar acil serviste çalışabilir, hatta çoğu zaman çalışmak zorunda kalırlar. Fakat “cerrah” dediğimizde aklımıza gelen o tıbbi süper kahramanlık ve soğukkanlılık her durumda iş başında olur mu? Hmm, sanırım işler biraz daha farklıdır.
Acildeki cerrah aslında, tabiri caizse “süpermarketin kasiyeri” gibi her durumda müdahale edebilecek birinin olması gerektiğini bilir. Biri parmağını kesti, diğeri trafik kazası geçirdi; birisi kalp krizi geçiriyor, öbürü şokta. Ama cerrah ne yapar? “Evet, benim alanım değil ama” diyecek kadar vurdumduymaz olmaz. Her hasta, her durumda, cerrahın müdahalesini bekler.
(Acildeki o kaotik ortamda bir diyalog hayal ediyorum):
Acildeki Hemşire: “Doktor, şu hasta nefes almakta zorlanıyor, kalbi duruyor galiba! ”
Cerrah (Birkaç saniye düşündükten sonra): “Yani, organ nakli işinde o kadar pratik yapmadım ama bakarım… Yine de belki, bu durumda kalp değil, kesilecek bir şey vardır.”
Bu tiplemeyi geçiyorum tabii, zira bir cerrahın da acil serviste yoğun bir çalışma temposu var. Hemşirelerin, sağlık personelinin sıkça uyardığı bir durum da “her an kesici alet kullanmaya hazır olman lazım” öğüdüdür. Yani, cerrahın acil serviste görev yaparken masasında şık bir takım elbisesiyle değil, koruyucu önlükleriyle ve başında maskesiyle çalışması, şıklığından çok işin ciddiyetini gösterir.
Acil Serviste Cerrah Ne Yapar?
Aslında cerrahların acilde çalışması, bir anlamda hastane sisteminin bir parçası olmanın çok farklı bir yansıması. Her ne kadar cerrahlar başta büyük, komplike operasyonlarla ilişkilendirilse de acil servis, onlara aslında farklı bir beceri kazandırır: hızlı düşünme.
Şimdi, İzmir’de bir hastanede çalışan bir cerrah olsaydım (ne kadar zor olabilir ki?) şöyle düşünüyor olabilirim: “Acildeyim, biraz dinlenip kahve içeyim diye geldim ama bir anda ortada bir patlama oldu ve ben, ne bileyim, birinin bacağını koparmakla meşgul oldum.”
Bunun gibi bir durumda cerrahın çok keskin bir gözlem yeteneği ve hızlı karar verme becerisi olması şarttır. Her hasta bir vakadır, her vaka da bir ameliyat tecrübesi. Acil serviste cerrah, iki ana görev üstlenebilir:
Kritik Vakaların Yönetimi: Eğer bir hasta ciddi bir iç kanama geçiriyorsa ya da organları hasar gördüyse, cerrahın görevi devreye girer. Bazen bir cerrah, bir yarayı dikişle kapatmak yerine bir organı tamamen onarır ya da çıkarır.
İlk Müdahale: Acil servis, cerrahın “ilk müdahale” yapmak için bulunduğu alandır. Kısacası, cerrahlar acilde sadece ameliyat yapmakla kalmazlar; onlar, hastanın hayatta kalmasını sağlamak için her türlü müdahaleyi yaparlar.
Cerrah ve Acil Servis: Birlikte Mi, Ayrı mı?
Şimdi, günümüz hastanelerinde acil servis, bir nevi “birleştirici alan” haline gelmiş durumda. Amaç nedir? Tabii ki, acil durumda olan hasta hemen bir cerraha yönlendirilir, acilin genel bir müdahale yapma alanı vardır. Fakat bu durum, cerrahların işini her zaman daha zor kılar. Her an, her dakika farklı türde hastalarla karşılaşırsınız.
Acildeki bir cerrah, bir nevi hayatta kalma savaşı verirken, hastalar arasında o kadar hızlı geçiş yapar ki, bu da bana ilginç bir şekilde “acil servis oyuncusu” izlenimi verir. Yani bir cerrahın günde belki 10 farklı vaka gördüğü bu ortamda her şey bir anda değişir. Burada küçük bir eğlence unsuru devreye giriyor tabii, bazen kendinle dalga geçmek zorunda kalıyorsun.
(Bir iç ses diyalogu):
İç Ses: “Beyefendi, sizin bacağınız neredeyse kopmuş, ne yapıyorsunuz?”
Cerrah (soğukkanlı şekilde): “Merak etmeyin, beyefendi. Aslında ben de çok şaşkınım ama şu an acil servisteyim ve yapacak başka işim yok gibi görünüyor.”
İç Ses: “Ama bir dakika… Nasıl bu kadar rahat olabiliyorsun? Hadi ama!”
Cerrah (bir yudum su içer): “Kendimi tebrik ediyorum, gerisini zaten hallederiz.”
Cerrahların Gerçek Hayatındaki Zorluklar
Cerrahların günlük hayatındaki en büyük zorluklardan biri de, aslında acil servisin getirdiği bu stres. Ne kadar soğukkanlı ve eğitimli olsalar da, insan vücudunun bu kadar hassas olması, onları her zaman temkinli olmaya iter. Diğer yandan, cerrahın yaptığı işler genellikle yoğun bir çalışma gerektirir; acil serviste bir vaka bittiğinde bir diğeri hemen başlar.
Acil servisteki yoğunluk, cerrahı bazen sadece fiziksel değil, psikolojik olarak da zorlayabilir. Ama işin içinde olan cerrahlar, bu hızla çalışmayı kabullenmişlerdir.
Sonuç: Cerrahlar Acilde Çalışır mı?
Evet, çalışır! Hem de çok iyi çalışır! Cerrahlar acilde, her türlü müdahaleyi yapabilmek için hazırlıklı olmak zorundadırlar. Bir cerrah, acil serviste sadece hayatta kalmayı değil, aynı zamanda başkalarını da hayatta tutmayı becerir.
Ve işte bu yüzden, cerrahların acil servisteki her anı, adeta hayatın her anını görebileceğiniz bir sahne gibidir. Hem mesleki olarak, hem de duygusal olarak, acil servis, cerrah için oldukça zorlu ama bir o kadar da keyifli bir çalışma alanıdır.